Nyumba ya Wachagga

Utamaduni wa Kichagga

Mila, historia, chakula, nyimbo na koo — makala fupi ambazo jamii inazipanua na kuzithibitisha. Kila moja inataja chanzo chake.

Mila na Desturi · Customs

Mila, sherehe na adabu za kila siku.

Kihamba — makazi ya Kichagga

Shamba la familia kwenye miteremko ya mlima ambapo ndizi, kahawa na miti ya kivuli hukua pamoja.

Historia · History

Umangi, falme za mlimani na uhamiaji.

Mifongo — mifereji ya umwagiliaji

Mtandao wa mifereji iliyochimbwa kwa mikono iliyoleta maji kutoka vijito vya msituni hadi kila kihamba.

Mr̲eshe — mahandaki yaliyofichwa

Njia za chini ya ardhi ambapo watu na mifugo walijificha wakati wa mashambulizi.

Mangi — umangi wa Kichagga

Kilimanjaro haikuwa ufalme mmoja bali umangi kadhaa, kila mmoja ukiongozwa na Mangi.

Kinyala Johannes Lauwo — wa kwanza kujulikana kufika kileleni

Mwongoza njia wa Marangu aliyeongoza upandaji wa kwanza ulioandikwa wa Kilimanjaro mwaka 1889.

Chakula · Food & drink

Mtori, kiburu, machalari, mbege — na zinapotolewa.

Mbege — pombe ya ndizi

Kinywaji kilicho katikati ya kila mkusanyiko wa Kichagga, kinatengenezwa kwa ndizi mbivu na ulezi.

Mar̲uu na nyama — chakula kikuu

Ndizi na nyama: msingi wa mapishi ya Kichagga, na chanzo cha mtori na machalari.

Nyimbo na Methali · Songs & proverbs

Nyimbo, methali na hadithi kutoka kwa wazee.

Methali — ongeza zako

Tunakusanya methali za Kichagga kwa kila lahaja, pamoja na maana na zinapotumika.

Ukoo · Clans

Majina ya koo, maeneo yao na nasaba.

Majina ya koo — orodha inayokua

Mushi, Moshi, Lyimo, Temu, Kimaro, Lauwo, Massawe, Mmari, Tarimo, Swai, Minja, Urio… na kila ukoo unatoka eneo gani.